ERCİYES ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ ETİK KURULU YÖNERGESİ
Amaç ve Kapsam
Madde 1- Bu yönergenin amacı ve kapsamı; Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesinin birimlerinde yapılacak olan bilimsel araştırma ve yayın gibi temel etkinliklerde kullanılan yöntem ve gereçler ile ilgili minumum etik standartları belirlemek, etik ilkeler doğrultusunda görüş bildirmek, karar vermek ve izlemek, gerektiğinde yeni kurallar koymak ve ilgili ilkeleri saptamak; Fakülte içinden ya da dışarıdan yapılacak araştırma ve yayın işlerine ilişkin başvurularda görüş bildirmekle yükümlü Etik Kurulunun görevlerini ve çalışma biçimini belirlemektir.
Hukuki Dayanak
Madde 2- Bu Yönerge, 6343 sayılı Kanunun 5’inci, Veteriner Hekimliği Deontoloji Yönetmeliğinin 6, 17 ve 26’ncı; Dünya Veteriner Hekimleri Birliği Meslekî Etik Yasasının 4’üncü maddesi d) bendi, 9 ve 12’nci maddeleri; Hayvan Hakları Evrensel Bildirgesi; Helsinki Bildirgesi ile ulusal ve uluslar arası düzeyde sağlık bilimleri etiğine ilişkin diğer düzenlemeler dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 3- Bu yönergede adı geçen;
Fakülte : Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesini,
Dekanlık : Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dekanlığını,
Yönetim Kurulu : Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yönetim Kurulunu,
Etik Kurulu : Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Etik Kurulunu
ifade eder.
Kuruluş ve Üyelerin Nitelikleri
Madde 4- Etik Kurulunda, Fakülte öğretim üyelerinden, Cerrahi (tercihen Anesteziyolog), Veteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji, Farmakoloji ve Toksikoloji, Fizyoloji, Zootekni ve Biyoistatistik Ana Bilim Dalından birer üye yer alır. Üyeler, Yönetim Kurulunca üç yıl için seçilir. Görev süresi biten üye yeniden seçilebilir. Bir takvim yılı içinde izinsiz veya yazılı mazeretsiz üç toplantıya katılmayan üyenin üyeliği sona erer ve yerine yenisi aynı usulle seçilir. Etik Kurulu üyeleri seçimi izleyen ilk toplantıda kendi aralarında bir başkan ve bir başkan yardımcısı belirler. Kurul sekreteryası, Veteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji Ana Bilim Dalı öğretim üyesi tarafından yürütülür.
Görev ve Sorumluluk
Madde 5- Etik Kurulu, Fakültede yapılacak olan bilimsel araştırmalar ile onay için başvurusu yapılan protokollerin etik ilkelere uygunluğunu araştırır, gerekçe, amaç, gereç, yöntem ve bilimsel verimlilik yönünden inceler, uygunsa onay verir.
Kurul, gerekli gördüğü durumlarda gerekçesini belirtmek kaydıyla Dekanlık nezdinde araştırmaları durdurmak için girişimde bulunur.
Madde 6- Etik Kurulun olumlu veya olumsuz görüşüne karşı yasal sorumluluk, araştırmayı yapan araştırıcılara aittir. Etik Kurulu kararları danışma niteliğinde olup; yasal bağlayıcılık gücü yoktur. Kurul vermiş olduğu kararlardan dolayı hukukî ve cezaî sorumluluk altına girmez.
Madde 7- Etik Kurulu, yapılan başvuruları en fazla bir ay içinde değerlendirmek ve sonucu gerekçesi ile birlikte yazılı olarak başvuru sahibine bildirmek zorundadır.
Kurulun Çalışma Yöntemi
Madde 8- Etik Kurulu, başkanın gündemli çağrısı ile üyelerin en az üçte ikisinin katılımıyla toplanır. Kurul, kararlarını katılanların salt çoğunluğu ile alır. Oy eşitliği halinde başkanın oyu iki oy sayılır.
Etik Kurulu, araştırma projelerinin incelenmesi sırasında gerektiğinde Fakülte içinden ve/veya dışından ilgili Ana Bilim/Bilim Dallarından konusunda uzman kişilere danışabilir ve/veya yazılı görüş alabilir.
Etik Kurulu, başvuru dosyalarını ve toplantı kayıtlarını en az üç yıl boyunca saklamak zorundadır.
Raporun Hazırlanması
Madde 9- Etik Kuruluna gelen her başvuru için ayrı bir dosya açılır. Kurul üyeleri konuyu tartışır, gerektiğinde uzman/uzmanlardan istenen görüşe göre hazırlanan kesin rapor Etik Kurulu üyelerince imzalanır. Karara katılmayan üye “Karşı Oy” gerekçesini yazılı olarak açıklamak zorundadır.
İnceleme Yöntemi
Madde 10- Başvurular öncelikle ilgili mevzuat ve deontolojik yönleriyle ele alınıp; değerlendirilir. Etik Kurulu incelemeleri sırasında özellikle Türkiye’nin imza koyduğu uluslar arası sözleşmeleri, bildirgeleri ve diğer mevzuatı göz önünde bulundurur. Ulusal ve uluslar arası metinlerle düzenlenmemiş bir sorunla karşılaşıldığında bunu ilkeye bağlıyabilir.
Rapor İçeriği
Madde 11- Raporda etik değerlendirme gerekçeleri ile belirtilir. Sonuç kısmında “Etik Kurulu Yönergesinin İlkelerine Uyulmuştur” cümlesi yer alır. Bu ifade “Etik Kurulu Onayı” olarak kabul edilir ve Dekanlık Makamına sunulur.
Hayvan Deneyleri ile İlgili Etik İlkeler
Madde 12- Araştırma projelerinin hazırlanmasında ve uygulanmasında hayvan deneylerine ilişkin olarak aşağıda belirtilen etik ilkeler dikkate alınmalıdır.
a) Etiğin “yaşama saygı” ilkesi her hayvan türü için de geçerli kabul edildiğinden bilimsel araştırmalarda kullanılması zorunlu olan deney hayvanlarına kötü uygulamalardan kaçınmak araştırıcının başta gelen sorumlulukları arasında görülmelidir.
b) Araştırılan bilginin elde edilmesinde geçerliliği kanıtlanmış alternatif yöntemler varsa, hayvan deneyleri uygun görülmemelidir. Daha önceden ayrıntılı olarak yapılmış deneyler tekrarlanmamalıdır.
c) Deney için en uygun hayvan modeli seçilmeli ve bilimsel sonucu verebilecek en az sayıda hayvan kullanılmalıdır.
d) Yeni bilgilerin elde edilmesini sağlayacak olan hayvan deneyleri sağlık ve yaşam için faydası çok çabuk görülmeyecek olsa bile etik açıdan uygun görülmelidir.
e) Hayvanlara gereksiz acı ve ağrı verecek deneyler, uygun bir anestezi yöntemi uygulanarak yapılmalıdır
f) Araştırmalar süresince kullanılan hayvanlara türüne uygun şartlar hazırlanmalı; en iyi fizyolojik, psikolojik ve çevresel koşullar sağlanmalıdır.
g) Denemeler sonunda, kullanılan hayvanlara sağlıklı yaşam koşulları sağlanmalıdır.
h) Şiddetli ve sürekli ağrı çeken ya da normal yaşamını sürdüremeyecek duruma gelen hayvanlar ile çevresi için risk oluşturabilecek hayvanların en uygun yöntemle acı duymayacak şekilde yaşamlarına son verilmelidir.
Başvuruda Bulunması Gerekli Belgeler
Madde 13- Araştırma projelerinde ve deneysel çalışmalarda etik kurallara uygunluk esastır. Bu çalışmalarda Etik Kurulu onayı alınması amacıyla araştırıcı/araştırıcılar Fakülte Dekanlığına bir üst yazı ile başvuruda bulunabilir. Araştırıcı, üst yazıya ek olarak başvuru dosyasına aşağıdaki bilgileri içeren protokolü de eklemelidir.
- Çalışmaya ilişkin olarak;
a) Çalışmanın adı, amacı ve gerekçeleri
b) Araştırıcı-araştırıcıların adları, unvanları, adresleri ve imzaları
c) Varsa destekleyen kuruluşların adı ve adresi
d) Çalışmanın özeti
e) Çalışmayla ilgili daha önce yayımlanmış bildiri ve bilgiler
- Çalışmada kullanılacak hayvanlara ilişkin olarak;
Deney hayvanlarının
a) Tanımı ve sayısı
b) Araştırmaya dahil olma ölçütleri
c) Barındırma, bakım ve yerleşim sıklığı
d) Araştırmadan çıkarılma ölçütleri
e) Araştırma süresi
f) Kontrol grupları ve kontrol süresi
g) Yapılacak klinik ve laboratuar testleri
h) Çalışmaya son verme ölçütleri
i) Çalışma sonu deney hayvanlarına yapılacak işlemler.
Yürürlük
Madde 14- Bu yönerge Etik Kurulunun oluşturulmasıyla yürürlülüğe girer.
Yürütme
Madde 15- Bu Yönerge hükümlerini Fakülte Dekanı yürütür.
